Plan rozprawki ma sprawdzić, czy masz pomysł na uzasadnienie stanowiska, zanim napiszesz długi wstęp. Powinien pokazywać połączenie tematu, argumentów i przykładów. Nie jest gotową formułką pasującą do każdej pracy.
Przeczytaj polecenie jak listę wymagań
Zaznacz główny problem i to, do czego trzeba się odwołać. Oddziel temat od wymagań dotyczących formy, tekstów i objętości. Zapisz własnymi słowami pytanie, na które ma odpowiedzieć praca. Dokładne wymagania zależą od zadania — nie przenoś automatycznie reguł z innego ćwiczenia.
Jeśli temat pyta o konsekwencje decyzji, samo opisanie charakteru bohatera może nie wystarczyć. Plan pomaga zauważyć takie przesunięcie jeszcze przed pisaniem.
Najpierw stanowisko, potem uzasadnienie
Zapisz roboczą odpowiedź na pytanie z tematu. Następnie wypisz różne powody, dla których jest uzasadniona. Sprawdź, czy dwa argumenty nie mówią tego samego innymi słowami. Dopiero do wybranych myśli dopasuj przykłady, które dobrze znasz.
Materiał Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej o rozprawce omawia uzasadnianie stanowiska argumentami i przykładami. Poniższy układ to pomoc w planowaniu, nie narzucony wzór oceniania.
Pięć pól prostego planu
- Problem: na jakie pytanie odpowiadam?
- Stanowisko: co chcę wykazać?
- Argument: dlaczego tak uważam?
- Przykład i omówienie: jaka scena lub sytuacja pokazuje tę myśl i w jaki sposób?
- Wniosek: co wynika z całego rozumowania?
Pole argumentu i przykładu powtórz tyle razy, ile wymaga sens pracy i polecenie. Nie dopisuj kolejnego akapitu tylko dla liczby, jeśli nie wnosi nowej myśli.
Ćwiczenie: wykryj lukę w planie
Temat treningowy: „Czy warto uczyć się na błędach?”. Plan ucznia zawiera stanowisko „tak” oraz przykład osoby, która popełniła błąd. Brakuje wyjaśnienia, czego ta osoba się nauczyła i jak zmieniła późniejsze działanie. Sam błąd nie dowodzi jeszcze uczenia się.
Poprawiony argument może dotyczyć rozpoznania nieskutecznej strategii i wyboru innej. Przykład musi pokazać obie sytuacje: wcześniejszą próbę i świadomą zmianę. Przy zadaniu wymagającym lektury znajdź taki przebieg w rzeczywistym utworze.
Ostatnia kontrola przed pisaniem
Przeczytaj same argumenty. Czy razem tworzą odpowiedź na temat? Czy przykłady są poprawne? Czy wniosek wynika z rozwinięcia? Jeśli odpowiedź jest niejasna, popraw plan zamiast rozbudowywać wstęp.
Przećwicz również budowę pojedynczego akapitu. Przygotowanie większej pracy można omówić na korepetycjach z polskiego w EduPandzie.
